اهمیت روایت میدان به اندازه خود میدان است

نشست صمیمانه نویسندگان حوزه مقاومت و فلسطین با عنوان «راویان سرزمین زیتون» باحضور میثم نیلی رئیس شورای سیاست‌گذاری جایزه جهانی فلسطین، محسن پرویز دبیرعلمی جایزه جهانی فلسطین و جمعی از نویسندگان و فعالان حوزه فلسطین روز یکشنبه 29 مهرماه 1403 در فرهنگسرای خاوران برگزار شد.

برای روایت‌نویسی، نیازمند یک جنبش و خیزشی هستیم

میثم نیلی، رئیس شورای سیاست‌گذاری جایزه جهانی ادبیات فلسطین، ضمن گرامی‌داشت یاد شهدای مقاومت بیان کرد: امروز با قومی مواجه هستیم که آخر تحریف‌گری هستند. در طول تاریخ، استاد این کار شده‌اند و قرآن کریم بارها به این مسئله نیز اشاره کرده است. آن‌ها می‌خواهند حرف‌هایشان را القا کنند و برای قوم نجسی که جنایت‌های بسیار زیادی می‌کند، محبوبیت بخرند. از نژادپرستی و جریان فساد در زمین حمایت می‌کنند. در این شرایط اگر ما روایت نکنیم، قطعا و یقینا غزه را همان‌گونه که می‌خواهند روایت می‌کنند. ما نیازمند جنبش و خیزشی برای نگاشتن روایت‌ها و جریان‌سازی از فلسطین هستیم. هرکدام از ما دوستان و شاگردانی داریم. باید از حوزه کودک نوجوان شروع کنیم و به رمان نزدیک شویم. حتی در بخش تاریخ شفاهی اثرهای درخشانی داریم که قابلیت ترویج و توسعه دارند.

رئیس شورای سیاست‌گذاری جایزه جهانی ادبیات فلسطین خاطرنشان کرد: در این دوره از جایزه جهانی فلسطین، سه‌برابر دوره قبل رمان ارسالی داشتیم و شاهد کتاب‌های بسیار خوبی بودیم؛ اما متاسفانه در بخش تاریخ شفاهی و نمایش‌نامه هنوز تعداد آثار تولیدی کم است. از هفت زبان دنیا و از ۲۶ کشور دنیا آثار خوبی به دبیرخانه این جایزه ارسال شده است. در چندسال گذشته در کشورمان معادل چهل سال گذشته، کتب ادبی و روایی برای فلسطین نگاشته شده است.

وی در ادامه افزود: ما باید چه بگوییم؟ آیا باید مظلومیت را با مضمون فلاکت، بیچارگی، غربت و فزع نشان دهیم؟ چه محتوایی باید بنویسیم؟ یا یک شخصیت قهرمان را به تصویر می‌کشیم که در اوج غرور و  عزت‌مندی است؟ پیروزی مردم غزه را در نفس مقاومت تعریف می‌کنیم یا در پایان حکومت رژیم صهیونیستی و پایین آمدن پرچمش از سازمان ملل متحد؟ باید در خصوص این مسائل با فعالان ادبیات فلسطین و فلسطینیان حاضر در ایران هم‌عهدی صورت بگیرد.

 

 

میثم نیلی با اشاره به سخن مقام معظم رهبری که می‌فرمایند «فلسطین کلید رمزآلود فرج بشریت است» تشریح کرد: فلسطین برای دنیا آرمانی است که امروز دوست‌داشتنی‌تر شده است. شهید یحیی سنوار بدون هماهنگی با مجموعه‌های بالادست، این طراحی هوشمندانه را انجام داده و طوفانی در روایت میدان اتفاق استفاده است. ما ماموران روایت در میدان هستیم و بعد از میدان بیشترین اهمیت به روایت میدان برمی‌گردد. با توجه به اینکه ما سربازان این عرصه هستیم، خواهش بنده از افراد حاضر در این جلسه غنیمت شمردن این فرصت استثنایی برای جهانی‌شدن نویسندگان ایرانی است.

مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی گفت: رهبر معظم انقلاب اخیرا در جمعی از فعالین فرهنگی فرمودند که ما می‌خواهیم اقیانوس را متلاطم کنیم، چه کسی مرد این میدان است؟ یحیی سنوار و شهدای غزه این کار را کرده‌اند  و ما کافی است فقط آن‌ها را روایت کنیم تا در تاریخ بمانند. ما باید ذهن مردم دنیا را در حمایت از این موضع پشتیبانی کنیم و درباره این موضوع باید فکر کنیم. همه باید دست‌به‌دست هم دهیم تا به تولید بیشتر و بهتر کمک کنیم. اضلاع این همکاری، پژوهشگران، نویسندگان و هنرمندان و راویان و تهیه‌کنندگان و ناشران و ضلع دیگر توده‌های مردم هستند. امیدواریم این جلسه مقدمه‌ای باشد برای حرکت‌های بعدی. همانطور که ایران در سخت‌افزار حامی و مادر جبهۀ مقاومت است، باید در نرم‌افزار هم حامی و مادر جبهۀ مقاومت باشد ان‌شاءالله.

لازمه ورود به حوزه مقاومت احترام به فرهنگ کشورهاست

الهه آخرتی، پژوهشگر و نویسنده حوزه ادبیات پایداری و مقاومت، نکاتی را در حوزه مقاومت بیان داشت و گفت: ما می‌دانیم در یک سال اخیر پس از عملیات‌های وعده صادق به صورت ویژه در حوزه بین الملل، ورود نظامی ایران مورد توجه بوده است؛ یعنی ورود فرهنگی ایران را شاید خیلی از دوستداران جبهه مقاومت هم به رسمیت نمی‌شناسند. آنجایی که شهید اسماعیل هنیه در مراسم تشییع حاج قاسم به عنوان شهید القدس اشاره می‌کنند، شاید برای ما و شیعیان لبنان و عراق مسئله بسیار عادی به نظر برسد، اما وقتی اخبار را در سطح دوستداران مقاومت در منطقه رصد می‌کنیم، غیرعادی به نظر می‌رسد. ما یک ورود جدی فرهنگی نیاز داریم که همین جوایز می‌تواند کمک‌های بسیار زیادی به این مسئله داشته باشد. محدود به ایران نشدن این جایزه بسیار حائز اهمیت است؛ اما اطلاع نداشتن بنده و برخی دوستان نویسنده از وجود چنین جایزه‌ای اصلا خوب نیست؛ چرا که حضور نویسندگان ایرانی در جوایز و رویدادهای بین‌المللی نیاز ضروری است.

آخرتی در ادامه افزود: شاید مجمع ناشران انقلاب اسلامی و دیگر نهادهای مختلف بتوانند به کارهایی که در زمینه فلسطین انجام می‌شود، کمک کنند. اگر قرار است ما کار فرهنگی بین‌المللی بنویسیم که دنیا را تحت تاثیر قرار دهد، می‌توانیم از یک جامعه مسلمان عربی و حتی یک نویسنده تونسی که شناخت خوبی به فرهنگ عربی دارد استفاده کنیم. حتی کارهای سینمایی همچون جنگ 33 روزه که خواستگاه نوشتاری دارد را در اولویت قرار دهیم. هشتاد درصد مسئله، وظیفه و مسئولیت نویسنده است که باید در این حوزه تحقیق درست و مستندی داشته باشد. حتی اگر خودش به این نکته اشراف نداشته باشد، باید نهاد یا گروهی وجود داشته باشد که این اطلاعات را به نویسنده بدهد.

وی در پایان سخنان خود بیان داشت: اگر می‌خواهیم به حوزه مقاومت و بین‌الملل ورود کنیم، باید به فرهنگ کشورها، آداب و رسوم و نگاهشان احترام بگذاریم. در این صورت است که می‌توانیم کاری را تولید کنیم که مردم آن کشور و حوزه بین‌الملل نیز به آن مهر تایید بزنند و بتوانیم به آن نگاه جهانی داشته باشیم.

 

 

باید در مسئله تبلیغ و ترویج و آثار فلسطین فعال شویم

در ادامه این نشست بهزاد دانشگر، نویسنده و مدرس حوزه ادبیات داستانی، بیان داشت:کشورهایی که دشمن داشته باشند، محکوم و مجبور هستند که خود را قوی کرده و رشد پیدا کنند. ما در امر فرهنگ این دشمن را یا هنوز در نظر نگرفتیم و یا خود را شکست‌خورده فرض کردیم. تیم برنده، آن تیمی است که ذهن برنده داشته باشد. همه ما هنوز نگران فلسطین هستیم، احتمال این را نمی‌دهیم که ما وارد شرایط جنگ بشویم. بسیاری از مردم فکر می‌کنند ورود ما به جنگ یعنی شکست. ما باید ذهن مردم خودمان را از الان آماده ورود به جنگ با اسرائیل کنیم. این قوی شدن همه امور را در پی دارد. سرزمین ما باید مواجه خودش را در مقابل اسرائیل ببیند و مردم ما باید در راه مبارزه با اسرائیل قوی عمل کنند.

دانشگر ادامه داد: ما باید بر مسئله تبلیغ، ترویج و فروش آثار فلسطین فعال شویم. آثار به حدی برسد که بقیه نویسندگان در دیگر کشورها هم از آن‌ها استفاده کرده و الگو بگیرند. من با برخی از دوستان نویسنده مواجه هستم و مشاهده می‌کنم که مشکل سوژه دارند؛ حتی در اکثر شهرستان‌ها با کمبود سوژه مواجه هستند. متاسفانه ما در مسئله فلسطین و اسرائیل، هنوز کلان روایت نداریم؛ این خودش یک مسئله است. یکی از دوستان که تحقیقات وسیعی در موضوع فلسطین و غزه انجام داده بود، نکته جالبی را برای من بازگو کرد، اینکه پایان اسرائیل دیگر مهاجرت معکوس اتفاق نمی‌افتد. چراکه بسیاری از اسرائیلی‌ها که در فلسطین اشغالی هستند، در پنجاه سال گذشته در این مکان مستقر شده‌اند و آن‌ کسانی که توانسته‌اند از این سرزمین رفته‌اند. نویسندگان ما باید برای این مسئله ایده داشته باشند.

 

 

باید نسبت خودمان را با مقاومت تعریف کنیم

مریم مقانی، نویسنده و برگزیده اولین دوره جایزه جهانی ادبیات فلسطین در بخش رمان گفت: اثر شهید سنوار زمان زیادی است که توسط سایت آمازون حذف گردیده؛ اما دغدغه ترجمه این اثر تقریبا از هفتم اکتبر ایجاد شده است. شهید سنوار از افراد بسیار باهوشی بود که پیرنگ و داستان را به خوبی می‌شناخت و نقشه‌ای را طراحی می‌کرد که می‌توانست جهان را تغییر بدهد. ایشان از همه جهات یک قهرمان است.

مقانی اظهار داشت: ما در این سال‌ها از نسبت فلسطین با مردم ایران غفلت کرده‌ایم؛ چرا باید ایران و جهان، نگران فلسطین باشند؟ بنده پانزده سال در حوزه فلسطین قلم زدم و با افراد متعددی در ارتباط بودم. یکی از این افراد اهل غزه بود و هفت سال در ایران زندگی می‌کرد؛ اما خود را یک فرد تونسی معرفی می‌کرد؛ چراکه جرئت این را نداشت که بگوید یک فرد فلسطینی است. این مسئله نشانگر این است که ما به عنوان یک ایرانی نتوانستیم نسبت انسان ایرانی و جهان مقاومت را برای مردم خودمان تعریف کنیم و این موضوعی است که ما از آن غفلت کردیم.

وی در ادامه افزود: اگر ما می‌خواهیم درباره فلسطین بنویسیم، لازم نیست حتما خودمان را جای یک فلسطینی بگذاریم و داستان بنویسیم؛ چون خود فلسطینی‌ها بهتر از ما می‌توانند در مورد تجربیات و 75 سال رنج خود بنویسد؛ وظیفه ما این است که نسبت خودمان با مقاومت را بتوانیم تعریف کنیم که چرا باید در مورد فلسطین بنویسیم و چرا مردم باید به این موضوع حساس باشند؟ متاسفانه ما این منظر را هم فراموش کردیم. ما باید از نگاه جهانی درباره فلسطین بنویسیم.

 

 

علی‌رغم دغدغه‌ نگاشتن در حوزه مقاومت، به منابع دسترسی نداریم

سمیه عالمی، نویسنده و پژوهشگر عرصه ادبیات داستانی، در ادامه این نشست بیان داشت: بنده مقاومت را محدود به فلسطین نمی‌دانم. نکته‌ای که در این ایام به آن برخوردم، کمبود تعداد نویسندگان این حوزه است. از طرفی نویسندگان جوان بسیاری داریم که علی‌رغم دغدغه‌ نگاشتن در این حوزه، شناخت کافی از حدود و ثغور حوزه فلسطین ندارند. این عدم شناخت یک نیاز را می‌طلبد. اهمیت این مسئله به قدری بالاست که باید کرسی‌ها و گعده‌های مستمری را باحضور دغدغه‌مندان و صاحب‌نظران این حوزه برگزار کرد. ما به عنوان یک نویسنده که دغدغه این فضا را دارند، به منابع دسترسی نداریم. ما با داستان‌ها و روایت‌هایی مواجه خواهیم بود که نوشته می‌شوند، اما به مسئله نزدیک نمی‌شوند. چراکه اساسا نویسندگان جزئیاتی از مسئله ندارند و حتی نمی‌دانند ما بخشی از پیرنگ بزرگ هستیم. این موضوع برای نویسنده ایرانی هنوز حل نشده است که خود را بخشی از این پیرنگ بداند.

این نویسنده مواجهه شتاب‌زده ما با موضوع مقاومت را یکی از دلایل تولید آثار ضعیف دانست و گفت: به عقیده من هر شخص نویسنده‌ای باید بخشی از این کلان‌موضوع را برای خودش تعریف کند و همان قسمت کوچک را روایت کند. لازم نیست همه ما به بزرگ‌ترین قسمت سوژه روی بیاوریم یا به غزه برویم؛ هرجا که حضور داریم و نسبتمان با مسئله تعریف می‌شود باید ورود کنیم و روایت آن را بنویسیم. بنده فکر می‌کنم در کتاب باغ‌های معلق تلاش کردم همین کار را انجام بدهم؛ پرداختن به یک امر زنانه به اقتضای زن بودن در نسبت با مقاومت.

فطرت‌های زیادی پس از طوفان الاقصی بیدار شد

نجمه اشرفی، نویسنده حوزه مقاومت و فلسطین، با اشاره به صحبت‌های مطرح‌شده در خصوص خواهان نداشتن کتب حوزه مقاومت گفت: می‌ترسم به خاطر باوری که برای خودمان ساخته‌ایم، پیشاپیش جام زهر را به کتاب‌های ادبیات پایداری و فلسطین بدهیم. ما از آرمان خودمان که فلسطین است، عقب‌نشینی می‌کنیم و براین باوریم که مردم نمی‌خواهند؛ اما به نظر می‌رسد حداقل پس از طوفان الاقصی، فطرت‌ انسان‌های زیادی بیدارتر از قبل شده است. هر نوع اثر هنری در موضوع مقاومت در شیوه تولید و ... با فطرت مردم ارتباط بگیرد، قطعا مردم هم خواهان آن خواهند بود. ما باید شیوه توزیع داشته باشیم و بدانیم چگونه می‌توانیم با مردم ارتباط بگیریم، حامیان ما باید نشانه‌دار باشند و ترس از این فاصله‌ها نداشته باشیم.